''Bakü-Tiflis-Kars'' demiryolu hattı 30 Ekim'de açılıyor

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, bakanlıkta düzenlenen, TCDD Taşımacılık AŞ ile OMSAN Lojistik AŞ arasında lokomotif ve vagon kiralanmasına ilişkin işbirliği protokolü imza törenine katıldı.
TCDD Taşımacılık AŞ'nin 1 Ocak'tan itibaren fiilen faaliyete başladığını anımsatan Arslan, "Şimdi de demiryollarında ülkemizin ilk özel sektör şirketiyle tanışıyoruz. OMSAN Lojistik AŞ, Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne başvurması sonucunda 'ilk özel demiryolu tren işletmecisi' statüsüne sahip şirket oldu. Şirket, TCDD Taşımacılık AŞ'den Demirdağ-İskenderun parkurunda yapılacak cevher taşımalarında kullanılmak üzere 15 adet elektrikli lokomotif ve 350 adet cevher vagonu kiraladı." diye konuştu.

 

BTK'nın resmi açılışı 30 Ekim'de

Testleri devam eden Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu hattında çok önemli aşamaya geldiklerini belirten Arslan, "Sayın Cumhurbaşkanımızın katılımıyla, 30 Ekim'de Bakü'den ilk resmi tren seferimizi başlatacağız. Tren, kesintisiz şekilde yeni hattan Kars'a kadar gelecek. Sonrasında yükü nereye götürmek isterlerse, ister Akdeniz'e indirsinler, isterlerse kesintisiz şekilde ülkemizin en batı ucuna, Avrupa'ya göndersinler. Azerbaycan Cumhurbaşkanı ve Gürcistan yetkililerinin katılımı ile inşallah ilk resmi seferi başlatmış olacağız. Böylece hattı açmış olacağız." değerlendirmesinde bulundu.

 

Özel sektöre serbestleşme çağrısı

Özel sektör şirketlerinin demiryollarının serbestleşme süreciyle yakından ilgilenmesini mutlulukla karşıladıklarını bildiren Arslan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Adil rekabet koşulları ve sağlıklı işleyen bir yapıyla serbestleşmesi tamamlanmış bir demiryolu pazarının oluşması için çalışıyoruz. Ancak bu noktada artık her şeyi devletten beklemeyeceğiz. Bundan sonra demiryolları sektörünün büyütülmesinde özel demiryolu tren işletmecileri de sorumluluk alacak. Birçok sektörden birçok firma bu süreçle ilgileniyor. Biz süreci kolaylaştırırız, yolu açarız ama önemli olan özel sektörün de burada yer alması, elini taşın altına koyması ve sektörün büyümesini hep beraber gerçekleştirmemiz. Havacılık sektörü de elini taşın altına koyuyor zannediliyordu ama THY olağanüstü büyüdü, dünya devi oldu. Özel sektör şirketleri de dünya çapında iş yapabilir hale geldiler. Demiryolu sektörünü de böyle bir gelecek bekliyor. Özel sektörün de sorumluluk alarak bu işin içinde yer almasını özellikle istiyoruz. Çünkü, hep birlikte daha güçlü demiryolu sektörünü gerçekleştirmemiz çok daha kolay."

 

Bakü-Tiflis-Kars demiryolu projesi hakkında bilmeniz gereken 10 şey

Üç ülkeyi birleştiren 826 km
Bakü Kars arası demiryolu hattı toplam 826 km olacak ve Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye’yi birbirine birleştirecek. Proje, Azerbaycan-Gürcistan arasındaki halen kullanılmakta olan 721 km uzunluğundaki Bakü-Tiflis-Ahılkelek hattı ile yapımı devam eden 105 km uzunluğundaki Ahılkelek-Kars hattından oluşuyor. Bu hattın 76 km’lik bölümü Türkiye’de, Kars ile sınır arasında. Kalan 29 km ise Gürcistan’da, sınır ile Ahılkelek arasında. Tam sınırda bulunan 2 km’lik bir tünel iki ülkeyi birleştiriyor. Gürcistan bölümündeki mevcut hattın 153 km’lik bölümü de ya yenileniyor, ya da yeniden yapılıyor.

Ahılkelek’te hat değişimi
Bakü-Tiflis-Kars arasındaki hatta iki farklı ray aralığı kullanılmakta: Geniş ray aralığı (1520mm) ve standart ray aralığı (1435mm). İki farklı ray aralığı Ahılkelek’te buluşuyor. Bu yüzden orada bir boji değişim istasyonu kurulacak. Böylece CIS vagonlarının aks değiştirerek Türkiye’ye ilerlemesi mümkün olacak. CIS ülkeleri ve Türkiye arasında, konvansiyonel vagonlarla taşınan yüklerin, elleçlenmeden taşınması mümkün olacak.

Azerbaycan’ı dünyaya bağlayacak
Şüphesiz ki bu projeden en büyük kazancı Azerbaycan elde edecek. Petrol ürünleri ihracatçısı Azerbaycan, petrol ürünleri ithalatçısı Türkiye’ye demiryolu ile bağlanmış olacak. Dahası Azerbaycan, Avrupa ve diğer bölgelere, Türkiye’deki limanlar ve demiryolu hatları aracılığıyla bağlanmış olacak.

CIS ülkelerine demir ipek yolu
Türkiye’nin bu projeden en büyük beklentisi, demir ipek yolunun hayata geçirilmesi. Türkiye, bu ve Marmaray projesi ile birlikte, Çin-Avrupa demiryolu trafiğinden pay almayı bekliyor. Rusya’nın herhangi bir nedenle devde dışı kalması gibi bir durum olmazsa, bu hattın Çin-Avrupa trafiğinde ana alternatif olması mümkün değil. Ancak özellikle Türkiye ve CIS ülkeleri (Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan) arasındaki taşımalarda önemli bir rol oynayacağı açık.

Bakü-İstanbul Arası Yolcu Taşımacılığı
Her ne kadar proje yük taşımacılığını merkezine alsa da, yolcu taşımacılığı konusunda azımsanmayacak bir beklenti bulunmakta. Başlangıçta yılda bir milyon yolcunun taşınması planlanan Bakü-İstanbul arası işletilecek yolcu trenlerine ilişkin Azerbaycan Demiryolları, İsviçreli üretici Stadler ile bir anlaşma yaptı bile. Uzun vadede taşınan yolcu sayısının yıllık 3 milyona ulaşması bekleniyor.

Yük taşımacılığında büyük hedefler
Bakü-Tiflis-Kars projesinin en başta gelen amacı bölgede yeni bir enerji koridoru yaratmak. Azerbaycan’ın petro-kimya ürünlerinin bu hat üzerinden tüm dünyaya ulaşması hedefleniyor. Buna ek olarak, Türkiye-CIS ülkeleri arasındaki mevcut trafik de büyük ölçüde bu hatta kayacak. Mevcut İran üzerinden yürüyen demiryolu hattının ihtiyaca yetmemesi, Van Gölü ve Saraks’ta beklemelerle karşı karşıya kalınması nedeniyle karayolu ile devam eden taşımacılığın da bu hatta kayması olası. Hatta başlangıçta yıllık 6.5 milyon ton yük taşınması bekleniyor. Hedef ise uzun vadede yıllık 17 milyon ton.

Kars yük taşımacılığında merkez olacak
Kars, bu büyük trafikte kritik bir rol üstlenecek. Operasyonel sebeplerden dolayı, kargonun önemli bir kısmının Kars’ta TCDD vagonlarına aktarılması bekleniyor. Bu, milyonlarca ton yükün Kars’ta elleçlenmesi ve depolanması demek. Yüzlerce CIS ve TCDD vagonunun idaresi de bir başka konu. Bu TCDD, 2023 hedefleri kapsamında planladığı 18 lojistik merkezden birisi olarak Kars’ı belirledi. Azerbaycan’ın Kars’ta, 30 hektarlık bir alanda bir lojistik üs inşa etmeyi ve işletmeyi planladığı konuşuluyor. Kars, bu proje ile büyük önem kazanırken, halen doğu yönlü trafikte önemli rol oynayan Van ve Tatvan güç kaybedecek.

Bağlantılı yeni hatlar açılabilir
Bakü-Tiflis-Kars projesi üç ülkeyi (Azerbaycan, Gürcistan, Türkiye) kapsamakla birlikte, gündemdeki bir dizi demiryolu projesi ile etki alanını genişletmesi bekleniyor. Kazakistan’ın açılışını yakın zamanda yaptığı doğu-batı eksenli yeni hattın, Hazar Denizi üzerinden yapılacak Türkiye-Çin arası taşımacılıkta güçlü bir alternatif olması bekleniyor. Afganistan, projeye olan ilgisini resmi düzeyde açıkladı. İran halen kapalı olan Azerbaycan demiryolu bağlantısını açmak istediğini açıklarken, Gürcistan Hükümeti de, halen kapalı olan Sukhumi-Tiflis demiryolunun yeniden açılmasını düşünebileceğini açıkladı.

Derin politik sonuçları olacak
Bakü-Tiflis-Kars hattının Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasındaki ekonomik ilişkileri daha da güçlendireceği açık. Ermenistan üzerinden geçen ve halen kapalı tutulan Kars-Gümrü-Tiflis hattını neredeyse gereksiz hale getireceği için Ermenistan’ın izolasyonunu arttırması da beklenmeli. Çin-Avrupa demiryolu koridoru için büyük bir çaba gösteren Rusya’da projenin gelişimini mutlaka yakından izleyecektir. Azerbaycan’ın, Türkiye-CIS ülkeleri arası trafikte artık söz sahibi olacak. Transit yükler konusunda iddialı hedefleri olan Kazakistan’dan geçen rotalar artacak. Komşularla demiryolu bağlantılarını güçlendirmek isteyen İran’ın ise, Türkiye-CIS ülkeleri trafiğinde kayıpları olacak.

Açılış 30 ekim'de 2017’de
Projenin hem başlangıcı, hem de bitişi çeşitli sebeplerle defalarca ertelendi. Hattın açılış tarihi 30 ekim 2017'de.

 

Bakü-İstanbul ve Bakü-Ankara treni seneye hazır

Trende neler var?
1 adet lüx sınıf vagon (WLA): Vagonda 8 adet kabin var. Her kabinde 2 yatak ve kendisine ait duş ve tuvalet bulunuyor.1 adet konfor sınıfı vagon (WLAB): Vagonda 5 adet çift kabin var. Her çift kabinden birinde iki yatak, duş/tuvalet, içerden bağlantılı olan diğer kabinde ise sadece lavabo bulunmakta. Özellikle dört kişi seyahat eden aileler için alternatif sunuyor.6 adet kompartıman vagon (WLB): Vagonda, her birinde 4 yatak olan 8 kompartıman bulunuyor. Ayrıca her vagonda ortak kullanılan bir duş ve iki tuvalet bulunmakta.1 adet özel kompartıman vagon (WLBb): Vagonda 18 yatağın yanı sıra engelli yolcu için özel kabin/duş/tuvalet yer alıyor.1 adet restaurant vagon (WR): Vagon 28 koltuk kapasiteli.

Trenlerin hizmet vermesinin planlandığı Bakü-İstanbul arası seyahat süresi 50 saat olacak.

İki gün sürecek yolculuğa ilişkin detaylar şöyle:

Öğlen ve akşam yemekleri yemek vagonunda, kahvaltı kabinlerde servis edilecek.

Her vagonda iki görevli bulunacak.

Her vagonda, 24 saat çalışabilecek dizel jeneratör bulunuyor.

Her vagonda, her biri 500 litre kapasiteli üçer temiz su tankı bulunuyor.

Tanklar yarı yolda tekrar doldurulacak.

Tuvalet artıklarının depolandığı tank 800 litre kapasiteli ve yolculuk sonunda boşaltılacak.

Duş/mutfak artıklarının depolandığı tank 100 litre kapasiteli ve tren hızı 40 km/s’in üstüne çıktığında otomatik olarak yere boşaltılıyor.

Tüm vagonlarda yolcu bilgi sistemine bağlı eğlence sistemi bulunuyor.

Yolculuk boyunca WIFI erişimi bulunuyor.

Tüm teknik ekipman (yakıt tankı, hava sistemi, su tankları, klima sistemi, elektrik sistemi) vagonların alt bölümünde yer alıyor.

Tüm vagonlar GOST ve UIC standartlarında üretiliyor.Güç sistemi 3000 V DC ve 1500 V AC.


Stadler, Haziran 2014’de ADY’nin açtığı 30 araçlık ihaleyi kazanmıştı.

10 araçtan oluşan her bir tren setinde 1 birinci sınıf, 6 ikinci sınıf, 1 karma, 1 özel yataklı vagonun yanı sıra 1 restoran vagonu bulunuyor.

Her bir set toplam 257 yatak kapasiteli.


Bakü Tiflis Kars hattına ilk vagon yatırımı Azerbaycan’dan
Vagonların 2016 ortasından 2017 ortasına kadar teslim edileceği açıklanmıştı, ancak teslimatlar henüz başlamadı. Yeni teslim programının, Stadler ve ADY arasındaki pazarlıkların tamamlanmasının ardından açıklanacağı belirtiliyor.
Setlerin en önemli özelliği, Azerbaycan ve Gürcistan’ın geniş hatları (1520mm) ve Türkiye’nin standart hatlarında (1435mm) gidebiliyor olması. İki farklı hat arasındaki geçiş Ahılkelek’te, iki farklı hattı birleştiren özel hatta, tren ilerlerken gerçekleşecek. Bu sayede trenin beklemeden ilerlemesi sağlanacak.