Avrupa’daki yumurta krizi dolaylı yoldan Türkiye’ye yarayabilir


Avrupa kriz nedeniyle ihtiyacını Ukrayna’dan karşılamaya başlarsa, Ortadoğu ve Körfez’deki en büyük rakibimiz olan ülke pazardan çekilebilir…
Geçtiğimiz günlerde Avrupa’da Hollanda ve Belçika merkezli yumurta krizi patlak verdi. Hollanda’nın Almanya’ya gönderdiği yumurtaların üzerinde tarım ilacı, yani zehir kalıntıları tespit edildi. Bu skandalın patlak vermesinden sonra Almanya başta olmak üzere yedi Avrupa ülkesinde yumurtalar raflardan indirildi. Milyonlarca yumurta imha edildi ve edilmeye devam ediyor. Bu kriz daha ne kadar sürer, nasıl sonuçların bekleyip göreceğiz. Yumurta insanların en önemli besin kaynaklarından biri. Haliyle bu ihtiyaç bir yerden karşılanacak. Biz de gündem yumurta olunca Türkiye’deki yumurta üretimi Avrupa’ya çare olur mu? Türkiye için bu skandaldan nasıl bir fırsat doğar bunu araştırdık. Yaptığımız araştırmada yumurta konusunda dünyanın üçüncü büyük ihracatçısı konumundaki Türkiye için doğrudan olmasa da dolaylı bir fırsat olduğunu gördük.

HOLLANDA EN BÜYÜK İHRACATÇI
Bu fırsatı anlatacağız ancak öncelikle dünya yumurta piyasasından bahsedelim. Dünyanın en büyük yumurta üreticisi 29.9 milyon ton ile Çin. Bu ülkeyi 5.7 milyon ton ile ABD, 4.3 milyon ton ile Hindistan izliyor. Meksika, Japonya, Rusya, Brezilya, Endonezya da önemli üreticilerden. Türkiye ise 1.05 milyon bin ile dokuzuncu sırada. İhracatta ise üçüncü durumda. Hollanda, 645 bin ton ile ihracatta ilk sırada. Ülkenin 786 milyon dolarlık yumurta ihracatı var. Hollanda başka ülkelerden yumurta tedariki yaparak ihracatta ilk sırada yer alıyor. Türkiye ise tamamen kendi ürettiği yumurtayı ihraç ediyor. Kendi üretimiyle ihracat baz alınsa Türkiye ihracatta ilk sırada oluyor. Türkiye’nin 1 milyon 50 bin tonluk yumurta üretiminin adet karşılığı ise 19 milyar adete denk geliyor. Avrupa ülkelerinde ciddi miktarlarda yumurta üretimi söz konusu. Fransa 910 bin ton ile ilk sırada yer alıyor. İtalya 800 bin ton ile ikinci sırada yer alırken, ardından 790 bin ton ile Almanya, 690 bin ton ile İspanya, 653 bin ton ile İngiltere, 645 bin ton ile Hollanda, 527 bin ton ile Polonya, 335 bin ton ile Romanya, 143 bin ton ile Belçika, 132 bin ton ile Çek Cumhuriyeti geliyor.

UKRAYNA IRAK’TAN ÇEKİLİRSE
Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUMBİR) verilerine göre, Türkiye 2016 yılında 4 milyar 700 milyon adet yumurta ihracatı gerçekleştirdi. Bu ihracat karşılığında 260 milyon dolarlık döviz girdisi sağladı. Türkiye bu ihracatın yüzde 80’ini Irak’a gerçekleştirdi. Bu tablo yaklaşık 10 yıldır böyle. İhracatın yüzde 7’si Suriye’ye, yüzde 6’sı Körfez ülkeleri ve Suudi Arabistan’a, yüzde 2’si Azerbaycan’a, yüzde 5’i de muhtelif ülkelere gerçekleşiyor. Rakamlarda da görüldüğü gibi Avrupa Birliği’ne ihracatımız yok. Fırsat da tam bu noktada başlıyor. Avrupa Birliği ile tarım ve gıda konusundaki fasıllar henüz kapanmadığı için bir çok tarımsal üründe olduğu gibi doğrudan bir ihracatımız şu an için mümkün görünmüyor. Ancak Avrupalı illaki yumurta yiyecek. Bu ihtiyacını şu anda en kolay ve hızlı bir şekilde Ukrayna’dan temin edebilecek. Ukrayna bizim ihracat pazarlarımızdaki en güçlü rakibimiz. Özellikle Irak ve Körfez ülkelerinde kıyasıya bir rekabetimiz var. Eğer Avrupa Birliği Ukrayna’dan yumurta ithal ederse Ukrayna pazarlardan çekilebilir. Türkiye de güçlü olduğu pazarlarda daha güçlü hale gelir. Bu yaklaşım bizim düşüncemiz değil. Bu aynı zamanda sektör temsilcilerinin de düşüncesi.

“YETER Kİ KAPIYI AÇSINLAR”
YUMBİR Başkanı Hasan Konya, Türkiye’nin yumurta üretimi ve ihracatında çok iyi bir noktada olduğunu belirtiyor. Yumurtalarının kalite anlamında Avrupa’dakilerden daha iyi olduğunu söyleyen Konya, sadece uyum süreci tamamlanmadığı için Avrupa’ya ihracat yapamadıklarını söylüyor. Türkiye’nin üretimiyle, tesislerinin modernliğiyle Avrupa’nın yumurta ihtiyacını karşılamaya hazır olduğunu belirten Konya şu değerlendirmeyi yapıyor: “Türkiye ile Avrupa Birliği arasında uyum görüşmeleri devam ediyor. Tarım hayvancılık fasılları kapanmadı. Sertifikasyon, belgelenme uyumları devam ediyor. Bunlar tamamlanmadığı için şu anda ihracat yapmamız mümkün görünmüyor. Ancak bu kriz derinleşir yumurta ithalatı gündeme gelirse akıllarına ilk Ukrayna gelir. Bu durum da bize dolaylı olarak yarar. Ukrayna yumurtalarını Avrupa’ya gönderirse bizimle rekabet ettiği pazarlardan çekilir. Böylece bu pazarlarda etkinliğimizi perçinleriz. Ayrıca AB komisyonu ara bir çözüm bulursa yumurta ihtiyaçlarını da karşılamaya hazırız. Türkiye’de 1200 işletme var. 19 milyar adet üretim yapıyoruz. Üretimde dokuzuncu, ihracatta üçüncü sıradayız. Tesislerimiz, kapasitemiz, altyapımız hazır. Yeter ki kapıyı açsınlar.”

“TÜKETİCİ DİKKATLİ OLMALI”
Sektördeki 1200 firmanın sürekli denetlendiğini belirten Konya, bir konuda tüketicileri uyarıyor. Konya, ‘gezen, organik tavuk yumurtası’ adı altında satılan ürünleri alırken dikkatli olmalarını öneriyor. “Denetimsiz, sağlıksız ve kontrolsüz üretilen birçok yumurta organik diye satılıyor. Tüketici bu ürünlere hem pahalı alıyor hem de nasıl yetiştirildiğini bilmiyor. Tüketiciler yumurta alırken kimin, nerede ürettiğini mutlaka sorgulamalı” diyor. Yumurta sektörünün önemli isimlerinden biri de Derya Pala. ODTÜ Fizik Bölümü mezunu olan Pala, geçmişte YUMBİR Başkanlığı da yaptı. Şimdi ise sahibi olduğu İzmir merkezli Derya Tavukçuluk adlı firmayı yönetiyor. Hem ihracat hem de iç piyasaya Deryum markasıyla yumurta satıyor. Sektöre emek vermiş isimlerden biri olan Pala, Avrupa’daki yumurta krizini yakından takip ettiklerini söylüyor. Şu an için fırsat doğar demenin biraz erken olduğunu belirten Pala, “Krizin ne kadar derinleşeceğini görmek lazım. Kriz devam ederse Ukrayna’ya yönelirler. Ukrayna pazardaki rakibimiz. Pazardan çekilirlerse bize dolaylı faydası olur. Ancak Avrupa böyle kriz dönemlerinde çabuk çözüm üretebiliyor. Bir bakmışsınız Türkiye’den de ithalat yapmak isteyebilirler. İhtiyaçları olduğunda kuralları çabuk değiştirebiliyorlar” diyor.