İrlandalı et üreticilerinin gözü Türkiye’de

İrlanda, Avrupa’nın en büyük kırmızı et tedarikçileri arasında yer alıyor. Tarım ve hayvancılık konusuna oldukça önem verilen ülkede nüfusun yüzde 8’i tarım ve hayvancılık ile uğraşıyor

Geçtiğimiz ay İrlanda’ya Board Bia’nın daveti üzerine bir ziyarette bulunduk. Board Bia; İrlanda Yiyecek-İçecek sektörüne dair araştırmalar yapan ve İrlandalı tedarikçiler için pazar geliştirmek için faaliyet gösteren bir kurum. Üç günlük ziyaretlerde genel konu; İrlandalı et üreticilerinin Türkiye’ye ihracat yapma istekleri idi. Geçtiğimiz yıl artan kırmızı et fiyatları ile birlikte hükümetin et ithalatına izin vermesi, nüfusu göz önüne alındığında Türkiye’yi iyi bir hedef pazar haline getirmiş. Ancak Türkiye’nin dondurulmuş ve kemiksiz et almaması, vergilerin yüksekliği İrlanda’lı üreticileri Türkiye pazarından uzak tutuyor. Türkiye’nin hayvan sayısını artırıp iç pazarda kendine yetecek konuma gelmesi planları yapılırken bu ticaretin gerçekleşmesi zor gibi gözüküyor.
İrlanda, Avrupa’nın en büyük kırmızı et tedarikçileri arasında yer alıyor. Tarım ve hayvancılık konusuna oldukça önem verilen ülkede nüfusun yüzde 8’i tarım ve hayvancılık ile uğraşıyor. Yakın zamanda büyük bir ekonomik kriz ile karşı karşıya kalınan ülkede hayvancılıkla ilgilenen özellikle büyük üreticiler çok fazla zarara uğramamış. Bunda ihracatın ve verilen teşviklerin önemi büyük. Ancak 2011’den sonra Avrupa Birliği (AB)’nden aynı oranda destek gelmeyeceği biliniyor. Son bir kaç yıla kadar İrlanda’da haftada 30 bin hayvan kesiliyormuş. Son birkaç yılda ise hükümet politikası gereği tarımsal üretimle birlikte bu oran da düşmüş. Bu düşüşün nedeni ise AB’nin tarım ve çiftçiye verdiği desteği azaltması olarak gösteriliyor. AB’nin var olan desteği devam edecek ancak yeni bir destekleme yapılmayacak. Bununla birlikte tarım ve hayvancılık alanında 2013 itibariyle daha az desteğe ihtiyaç duyulacağı düşünülüyor.
İrlanda’da 6 milyon besi hayvanı var. Bu sayının 1.6 milyonu kesim hayvanı. Çiftçilerin yıllık 18 bin Euro geliri var. Son birkaç yılda üretimde düşüş yaşansa da tarım ve hayvancılık üretiminin 2020’de yüzde 40 artması hedefleniyor. Bu da üretimin 200 bin ton artması demek.
Avrupa’da et ihraç eden tek ülke İrlanda. Diğer Avrupa ülkeleri hem ithalat hem de ihracat yapıyor. İrlanda tüm dünyaya 500 bin ton et ihraç ediyor. Avrupa’da tüketilen 8 milyon ton etin yüzde 6.2’si İrlanda’dan alınıyor.
İrlanda’nın ihracat yaptığı ülkeler arasında Suudi Arabistan ve Dubai’de bulunuyor. Bu bölgelerin uzak olması sebebiyle karkas et gönderiliyor.

Board Bia Yetkilisi Peter Duggan İrlanda’da üretilen kırmızı et ile ilgili şu bilgileri veriyor: “Tüm dünyada standart ot ile beslenen düşük karbon üreten, az yağlı, ince damarlı en iyi lezzete sahip etlerin İrlanda’da olduğu kabul ediliyor. Ot ile beslendiği için hayvanların yağları dengeli bir şekilde dağılıyor. Etin en son fabrikadan çıktığı aşamada kimin ürettiği hangi fabrikadan üretildiği biliniyor. İrlanda’da tam izlenebilirlik sağlandı.”

İrlanda’da üreticilerin hedefi yeni ihracat pazarları yaratmak. Türkiye’yi de yeni bir pazar olarak görüyorlar. Geçtiğimiz yıl yapılan hayvan ithalatı bu ilgiyi daha da artırmış. Ancak bu konudaki en büyük sorun Türkiye’nin canlı hayvan ya da karkas et ithalatı yapması. İrlanda Türkiye’ye kemiksiz et satmak istiyor. Ulaşım uzak olduğu için karkas eti fazla maliyetli buluyorlar. Türkiye’deki ithalat şartları ise bunu mümkün kılmıyor.
İlk olarak et üretim ve ihracatı yapan Ashbourne Satış Direktörü Peter McMahon ile görüşüyoruz. Ashbourne; İrlanda’da hem et üretimi yapan hem de kesim yapan birkaç firmadan birisi. Peter McMahon, Türkiye’ye ihracat yapmak için girişimde bulunduklarını ancak yüksek vergiler ve ulaşım masrafları nedeniyle hayal kırıklığı yaşadıklarını anlatıyor. Bununla birlikte Türkiye’nin ulaşım süresini 1 hafta olarak belirlemesinin de zorlayıcı olduğunu söylüyor. McMahon, İrlanda’da et sektörünün oldukça geliştiğini ve Avrupa pazarında oldukça iddialı olduklarını belirterek “Avrupa’nın en büyük 3 et üreticisinden 2’si İrlanda’da bulunuyor. Avrupa’da İrlanda eti çok yüksek kaliteli olarak biliniyor ve satılıyor. Hayvanları ot ile beslediğimiz için rekabetçi bir alandayız. Ot ile beslenen hayvanın lezzeti daha farklı oluyor” diye konuştu.
McMahon, canlı hayvan ihracatı için görüşlerini de şöyle dile getirdi: “Zaten dünyada gıda hammaddesi az ve canlı hayvan sayıları da düştü. İrlanda canlı hayvan sıkıntısı yaşamamak için canlı hayvan ithalatına sıcak bakmıyorlar. Fiyatlar yükseldiği için canlı hayvan satışı düşüyor. Gıda gitgide azalıyor 20 yıl içinde enerjiden daha büyük sorunun gıda olması bekleniyor.”


Çiftçiye ödenen kilo başı ücret 3.6 Euro


İkinci görüşmemiz ise Heartwell Çiftliği’nden Steven Morrisun ile oluyor. Morrisun’un çiftliğinde 70 büyükbaş hayvan var. Çiftlikte doğan tüm hayvan çiftlikte kalıyor. 180 tane de koyun var. İrlanda’da 3.5 aylıkken kesiliyor. İrlanda’da kuzu ancak sadece bahar aylarında yeniliyor. İrlanda’nın batısındaki çiftliklerde hayvanlar 12 ay boyunca yetiştiriliyor. Daha sonra doğu bölgesinde bulunan çiftlikler kesim için hayvanları alıyor. Aralarında böyle bir ticaret var. Morrisun; İrlanda’daki tarım hayvancılık desteklerinin 5-6 yıl öncesine kadar orantısız olduğunu bu nedenle gelirlerinin oldukça değişken olduğunu belirtiyor. AB destekleri ile bu durumun düzeldiğini söyleyen Morrisun, amaçlarının bu destekler olmadan ayakta kalabilmek olduğunu dile getiriyor. Morrisun İrlanda’daki hayvan yetiştiriciliği ile ilgili şu bilgileri veriyor: “İrlanda tarım ve hayvancılığı Avrupa’dan çok farklı. Romanya gibi yeni AB üyesi ülkelerde İrlanda’da yapılan 50-60 yıl önceki tarım yapılıyor. İrlanda’da satılan etlerin yüzde 70-80’i Bord Bia’nın denetiminde. Çiftlikler belirli aralıklarla Board Bia tarafından denetleniyor. Büyük üreticiler Board Bia’dan kalite belgesi alıyor. Bu da pazarlama açısından üreticilere büyük kolaylık sağlıyor.”
Morrisun; çiftçiye kilo başına 3.6 Euro ödeme yapıldığını belirtiyor ve İrlanda’nın hayvancılık politikasının oldukça iyi olduğunu şu sözlerle ifade ediyor: “Çiftçilik oldukça zor ve yorucu bir iş. Çiftçiler ücret anlamında mutlu edilmezse o ülkenin hayvancılığı büyük bir kriz yaşar.”
İkinci çiftlik ziyaretini Hubert Maxwell and Sons Farm’a yapıyoruz. Hubert Maxwell, doğrudan ihracat yapan bir üretici. Maxwell, İrlanda’nın hayvancılık açısından dünyadaki en yüksek kalite seviyesine sahip ülke olduğunu söylüyor. Her hafta bir parti ihracat gerçekleştirdiğini belirten Maxwell, “ Genellikle çiftlikte bin 500 hayvan bulunuyor. İrlanda’da sadece 12 tane canlı hayvan ihracatçısı var. Rekabet yüksek olduğu için küçük üreticiler yok oldu. Sertifika ve sağlık belgesi büyük problem olarak karşımıza çıkıyor. Vergiler, sağlık sertifikası her ülke için farklı. İrlanda’da brusella ve tüberküloz gibi hastalıklar yok” diye konuştu.

Son olarak Dunbia Et işleme ve paketleme tesisine gidiyoruz. Dunbia’ya kesim sonrası gelen etler parçalara ayrılıyor. Burada etleri kalitelerine göre sınıflandırıyorlar ve satışını gerçekleştirmek için paketlemesini yapıyorlar.

İrlanda et sektörü hakkında

- 560 bin ton karkas et üretimi var. Bu üretimin 505 bin tonu ihraç ediliyor.
- 6 milyon canlı hayvan var. 339 bin baş canlı hayvan ihraç ediliyor.
- Nüfusun yüzde 8’i hayvancılık ve tarımla uğraşıyor. Milli gelirin yüzde 11’i et ihracatından.
- 128 bin çiftlik var. 60- 70 adet sığırcılıkla uğraşan çiftlik var.
- İrlanda, Kuzey yarım küredeki en büyük et ihracatçısı.
- İrlanda’da kişi başı milli gelir 35 bin Euro.

Kaynak. www.dunyagida.com.tr
Özlem Erol